Sizde canavarlaştırdıklarımızlardan mısınız?

20.02.2008

Sizde canavarlaştırdıklarımızlardan mısınız?

Yıllardan beri Türkiye’de trafik sadece “kaza” olarak algılanmıştır.Oysa trafik bir çok alanı içine alan ,herkesi ilgilendiren ve hayatın tam ortasında olan konudur.TrafiÄŸi sadece kaza boyutu ile bakmak yerine nasıl en güvenli trafik ortamı oluÅŸturabiliriz anlayışıyla bakmak gerekir.

BilindiÄŸi gibi trafik, yol, araç ve yol kullanıcılarından oluÅŸur. Türkiye’de bugüne kadar çoÄŸunlukla da mühendislik açısından trafik deÄŸerlendirilmiÅŸtir.DiÄŸer bir deÄŸerlendirme ise; trafikteki problemin denetleme eksikliÄŸinden kaynaklandığı ÅŸeklindedir.Bu ise trafiÄŸin “polis” konusu olarak bilinir ve sadece polisin meselesi olarak algılanır.Oysa trafiÄŸin en önemli faktörü ve meselesi”insandır” ve kazaların % 90’ının insan hatasından kaynaklandığı da herkes tarafından bilinir.Fakat trafikteki bu “insan faktörü”nün ne olduÄŸu, nelerden oluÅŸtuÄŸu ,trafiÄŸi nasıl etkilediÄŸi pek bilinmez.Sadece bu insan canavarlaÅŸtırılıp olaya masallardaki gibi olmayan yaratıklar gibi bakmamıza neden olur.Oysa ortada masal kahramanı canavar yok ki; kural ihlal eden,kırmızı ışıkta geçen,emniyet kemerini takmayan,hızlı alkollü araç kullanmayı normal kabul eden,cezalardan hiç ders almayan….bizler söz konusuyuz.

Dünyada, teknolojik ilerlemeler ve altyapı eksikliklerini en ideal noktaya getirseniz bile kazalardaki insan faktörünü ancak ve ancak %75 e indirebiliyorsunuz.Bundan dolayı çözüm, insan dışındaki faktörlerde değil doğrudan psikoloji olup; şoför koltuğundaki insandadır.Yani hatayı yapan da sonuca katlanan da çözüm üretende insan olup o şoför koltuğundaki insanın davranış yapılanmasıdır.Maalesef ülkemizde trafik psikolojisi ; sürücü davranışını inceleyen uzman kişiler çok azdır. Hatta bu alanda Üniversitelerimizde de ciddi bir ilgisizlik ve bilgisizlik söz konusudur.

Trafik psikolojisi “araç sürücülerini” inceler ve kazaya neden olmayan,trafik ortamında hiç riske girmeyen, trafik kurallarına sürekli uyan sürücüleri seçer ve sürücülerin araç kullanma becerileri ve yeteneklerinin ölçümünü deÄŸerlendirmesini ve geliÅŸtirmesini yaparak danışmanlık ve bilirkiÅŸilik yapar.Sonuçta güvenli araç kullanan sürücü davranışı oluÅŸturur.
Türkiye’de ÅŸu anda bu amaçla açılmış merkezler vardır. Bu merkezler daha çok trafik suçlusu kabul edilen ve sürücü belgeleri belli süre alıkonulan hızlı,alkollü ve sürekli ceza alan sürücülere bilirkiÅŸilik hizmeti vermektedir.Ancak ÅŸoför seçimi ve ara deÄŸerlendirmelerde de kullanılabilir.Ayrıca;yurt dışındaki gibi; Sürücü yeteneklerinin psikoteknik deÄŸerlendirmesi. Sürücü eÄŸitimi ve rehabilitasyonu.Ergonomi (Ergonomik açıdan yol sistemlerinin ve ulaşım araçlarının dizaynına iliÅŸkin öneriler üretmek).

Karayolları projelerinde mühendislere danışmanlık.Trafik güvenliği konusunda bilinç yaratma programları. Trafik kanunlarının uygulanması / kanun yapıcılara danışmanlık. Eğitim programlarının eğiticilerinin yetiştirilmesi Trafik bilirkişilerinin ve politikacıların danışmanlığı. Üniversitelerde trafik psikolojisi eğitimi vermek. Kaza sonrası bilirkişi raporlarının hazırlanması. Trafikle ilgili davranış, tutum, yetenek vb. alanlarda kullanılacak ölçüm araçlarının geliştirilmesi.

Araştırmalar yaşam kalitesi, çevresel koşullar ve kriterlerin tanımlanması olarak sıralanabilir.
Sonuçta görev aldıkları tüm bu alanlarda trafik psikologları genel olarak “insan faktörünün kazalarda oynadığı rolü belirlemeyi” ve “bulgulardan yola çıkarak kazaları engelleyebilecek önlemler üretmeyi” amaçlamaktadırlar.Yani trafikten canavarları ayıklamaya ve güvenli sürücü seçmeye yarar.

Kategori: Bilim Teknoloji ve Saglik