HOCALI KATLÄ°AMI

26.02.2008

HOCALI KATLÄ°AMI

1991 yılında Azerbaycan Parlamentosu’nun halktan gelen baskılar karşısında DaÄŸlık KarabaÄŸ’ın özerk bölge statüsünü ilga etmesine karşılık DaÄŸlık KarabaÄŸ Parlamentosu bir referandum düzenleyerek cevap vermiÅŸtir. ÇoÄŸunluÄŸu Ermenilerin oluÅŸturduÄŸu bölgede referandum sonucunda DaÄŸlık KarabaÄŸ Parlamentosu bağımsızlığını ilan etmiÅŸtir. 1992’de Sovyet birlikleri de bölgeden çekilmiÅŸtir.

Hocalı’da gerçekleÅŸtirilen katliama giden süreçte, Ermenileri Rusların desteklediÄŸi yönünde ciddi bulgular bulunmaktadır. Ermeni gönüllülerden oluÅŸan silahlı gruplar KarabaÄŸ’a yerleÅŸtirilmiÅŸtir. Ardından Gorbaçov, 25 Temmuz 1990’da yayımladığı bir kanun ile SSR (Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti) kanunları dahilinde olmayan silahlı grupların kurulmasını yasaklamış ve kanunsuz olarak saklanan silahlara el konulmasını saÄŸlamıştır. Bu kanunla birlikte Azerbaycan’ın bütün bölgelerinde av silahları da dahil olmak üzere silahlar toplanmış, DaÄŸlık KarabaÄŸ’da ise bu görev Rus askerleri tarafından yerine getirilmiÅŸtir. 1990 yılının AÄŸustos ve Eylül aylarında Ermeniler saldırılarını doÄŸrudan Azerilere yöneltmeye baÅŸlamışlar, otobüs baskınları, yol kesme gibi terör eylemlerine kalkışmışlardır. 1990 yılı baÅŸlarında yaklaşık 186 bin Azeri, Ermenistan’dan Azerbaycan’a gitmeye zorlanmıştır. Ekim 1991’de ilk Azeri köyü Ermenilerce ele geçirilmiÅŸtir. Hocalı Katliamı, Rus askerlerinin desteÄŸiyle 25–26 Åžubat 1992’de Hocalı’ya ulaÅŸan Ermeni kuvvetlerince gerçekleÅŸtirilmiÅŸtir. Rusya olaylarla ilgisinin olmadığını iddia etse de, Rus ordusuna ait 366. alayın 1991’in sonbaharından beri Ermenilerin safında savaÅŸtığı, alaydan kaçan dört askerce doÄŸrulanmıştır.

10 bin nüfuslu Hocalı’da olaylar sırasında yaklaşık 3.000 Azeri bulunmaktaydı. Saldırıda ölenler hakkında verilen resmi rakam 613 kiÅŸi olmakla birlikte, katledilen toplam Azeri sayısının 1.300 kiÅŸi olduÄŸu söylenmektedir. Saldırılar sırasında Hocalı’da yaÅŸayan Ahıska Türkleri de evlerinde yakılarak öldürülmüştür. Kadın, çocuk ve yaÅŸlılar da dahil olmak üzere siviller katledilmiÅŸtir. Katliamın ilk gecesinde sekiz aile bütün fertleriyle öldürülmüş, 700’den fazla çocuk anne ya da babasını kaybetmiÅŸtir. Yaralılar ise 1.000’in üzerindedir. Katliama tanık olan bir gazeteci, yaÅŸananları ÅŸu ÅŸekilde aktarmaktadır:

“DaÄŸlık KarabaÄŸ’ın Hocalı kentinin düşüşünü bir gün boyunca yaÅŸadım. Görüntülerle belgeledim ve video çekimleriyle bir günde 1.300 Azerbaycan Türk’ünün Ermeni çetecilerce öldürülüşünü bütün dünyaya duyurdum. Hocalı katliamı anlatılamaz bir vahÅŸetti. Azerbaycan yönetimi ve CumhurbaÅŸkanı Ayaz Mütellibov, olayı dört gün boyunca kamuoyundan gizlemeye çalıştılar. Bütün Azerbaycan ÅŸok olmuÅŸtu. Ermeni bıçaklarından, kurÅŸunlarından kurtulmayı baÅŸaranlar; kadınlar, çocuklar, ihtiyarlar karlı daÄŸlarda tipi altında Agdam’a gelmeyi baÅŸardıklarında çoÄŸunun ayakları donmuÅŸtu. Bazılarının ayakları ise kangrenden dolayı kesilmiÅŸti. Ermeniler vahÅŸetin her türlüsünü sanki ibret olsun, örnek olsun diye yapmışlardı. Ä°htiyar dedelerin, yaÅŸlı anaların yüzleri jiletlerle doÄŸranmış, genç kadınların göğüsleri peynir gibi kesilmiÅŸ, bebeklerin kafa derileri yüzülmüştü. Hocalı ile Agdam arasındaki 12 kilometrelik orman boyunca cesetler dizilmiÅŸti.”

GeliÅŸmelere seyirci kalan BM ve Batılı devletler, Ermenilerin yaptıkları katliamlara ve iÅŸgal hareketlerine ciddi bir tepki göstermemiÅŸlerdir. Ermenilerin Mayıs 1992’de Nahçıvan’a saldırmalarından sonra Türkiye 1921 Kars AnlaÅŸması çerçevesinde bölgeyi korumak için askerî müdahalede bulunabileceÄŸini açıklamıştır. Uluslararası toplum, ancak Ermenilerin nüfusu 60 binden fazla olan Kelbecer’e saldırmasıyla harekete geçti. BMGK, 822 sayılı kararı ile Ermeni kuvvetlerinin iÅŸgal altındaki topraklardan çekilmesini istedi, ancak bu sonuç vermedi. Kararın ardından AGÄ°T bünyesinde arabuluculuk çalışmaları baÅŸlatıldı.

1994 yılında iki taraf arasında ateÅŸkes ilan edilmiÅŸtir. SavaÅŸ sonrası çözüme kavuÅŸturulamayan bir diÄŸer sorun da, ülke içerisinde yerinden edilen ya da sığınmacı durumuna düşen bir milyon civarı Azeri’dir. Bunların büyük bir çoÄŸunluÄŸu Azerbaycan sınırları dahilinde yaÅŸamaktadırlar. Azerbaycan nüfusunun %10’undan fazlası ülke içinde yerinden edilmiÅŸ sığınmacılardan oluÅŸmaktadır ki bu, kiÅŸi başına dünyada yerinden edilmiÅŸ en büyük nüfus hareketlerinden biri anlamına gelmektedir. Bu insanlar hâlâ Ermenilerce iÅŸgal edilen topraklarda bulunan evlerine geri dönmeyi beklemektedirler. Azerbaycan Cumhuriyeti’nde yaÅŸadığı yeri terk etmek zorunda kalan veya baÅŸka ülkelerden Azerbaycan’a gelen Azerbaycan vatandaÅŸları, Azerbaycan hükümeti tarafından “göçkün” olarak adlandırılmaktadır. Sorunlarına hâlâ kalıcı çözümler bulunamayan göçkünler; mesken, iÅŸ, yiyecek, saÄŸlık, eÄŸitim ve can güvenliÄŸi gibi birçok sorunla karşı karşıyadırlar. Bu kiÅŸiler Bakü ve çevresinde, zor koÅŸullar altında çadırlarda, barakalarda, okul ve yurtlarda, pansiyonlarda, dükkanlarda, yük vagonlarında, hatta yol kenarlarında yaÅŸam mücadelesi vermektedirler.

Kategori: KategorilenmemiÅŸ