"Kurtlar Vadisi Irak", Batı kamuoyunda belki de Batı'da üretilen hiç bir filmin almadığı kadar ilginç tepkiler aldı. Amerika'nın "Irak'taki askerlerimizin güvenliğini tehlikeye atacak denli onları kötü göstermişsiniz" türü bir filmi "silah" gibi değerlendiren ya da Emine Erdoğan'ın filmin galasına gitmesi ve filmi beğendiğini söylemesi üzerine gelen "Türkleri aşağılayan bir filmin galasına First Lady'nin ya da Temsilciler Meclisi Başkanı'nın gittiğini düşünebiliyor musunuz?" gibi işin "magazin"ine kaçan tepkilerden bahsetmiyorum. Gittiklerini düşünmek bir yana, gittiklerini biliyoruz ve Amerikan yetkililerinden de böyle bir durum karşısında, "Holywood bağımsız bir endüstri. Biz onlara karışamayız" türü cevaplar alındığını da. "İsrail'in -Ortadoğu'daki o Batı ülkesinin-, "Yahudi bir doktoru, çok çirkin işlere bulaşan birisi gibi göstermişsiniz" türünden eleştirileri değil sadece filmin aldığı eleştirileri ilginç hale getiren; ya da Almanya'da bazı eyaletlerde "ırkçılığı" teşvik ettiği, hatta Almanya'da yaşayan Türklerin "uyum" sorununa balta vuracağı denli ipe-sapa gelmez eleştiriler de değil. Hatta filmin, Türk kamuoyunda da açık ya da örtük bir biçimde, nedense, benimser göründündüğü, "milliyetçi" bir vurgu taşıdığı yönündeki eleştiriler de değil (ki, filmin Türk basınında algılanma biçimleri, Hamas liderinin Türkiye'ye yaptığı ziyarete gösterilen tepkiler denli "kendini ele veren", "şeffaf" tepkileri, ayrı bir yazı konusu bile olur aslında).
Bütün bu ve benzeri eleştirilerin arkasında saklı alan; dile bir türlü getirilemeyen; açık bir şekilde ifade edilirse oynanan politik oyunları birden ifşa edivereceğinden belki de endişe duyulan bir "eleştiri"den duyulan çekince, Batı kamuoyundaki eleştirileri "ilginç"leştiren. Dile getirilemeyen bir "eleştiri"nin var olması; dahası böyle bir "eleştiri"nin Batı kamuoyu tarafından belki de aslında hiç dile getirilemeyecek olması.
"Kurtlar Vadisi Irak", her ne kadar benim seyrettiğim ilk "Kurtlar Vadisi" olsa da, dizi olarak devam eden hiç bir bölümünü izleyememiş olsam da, şunu net olarak söyleyebilirim: abartıyı bu denli ölçülü kullanan, ama söylediklerinden bir çoğunu da her an ispatlamaya hazır bir malzemeden (düğüne düzenlenen baskın; Abu Gharib'teki işkenceler; organ nakli meselesi vs.) devşiren bir film beklemiyordum doğrusu. Yine de, "abartı"nın belki de şaha kalktığı sahne, Titanic'in de "kötü adamı" rolündeki Billy Zane'in oynadığı Sam'ın, çarmıha gerilmiş bir İsa ikonunun önündeki "dua" sahnesi. (Bu arada, Zane, "Kandırıldım. Bana Abu Gharib sahnelerinden bahsedilmemişti" diyesiymiş. Sanki kulağına, hani o Holywood'a hiç karışmayan Amerikalı "yetkililer" tarafından bir şeyler fısıldanmış gibi gelen bir açıklama bu; çünkü Abu Gharip, gerçek; Zane reddetse n'olur? Asıl itirazı varsa bu "kötü adam" rollerini pek seven artistin, filmdeki kendi rolüne itiraz etmesi gerekiyordu.)
Gerçekten, insana "bu kadar da olmaz" dedirtecek denli "abartılı" bir sahne bu Sam'in "dua" sahnesi. Ancak, aynı sahneyi bir Holywood filmindeki benzeri "abartı"larla, mesela şu yakınlarda Türkiye'de gösterime girecek olan "Syriana"da iki de bir "la yümkin" ve "el-Kur'an" diyen imam sahnesiyle kıyaslarsak, "Kurtlar Vadisi Irak"taki Sam'ın bir İsa ikonu önündeki "dua"sının "abartı" olmasını anlamlandırabiliriz: "Kurtlar Vadisi Irak", her şeyden önce, fikir olarak, bir "kısas"a dayanan bir film. "Abartısı"nın aslında "ölçülü" olması da, işte tam da bu "kısas" duygusu nedeniyle. Zaten filmin bütün olay akışı da, başka bir "kısas" teşebbüsüyle, Kuzey Irak'ta Türk askerlerinin kafasına "çuval" geçirilmesi hadisesine "kısas"la karşılık verilmesi çabasıyla tetikleniyor.
Sam'in abartılı "dua" sahnesinin "ölçülü" olmasını sağlayan da aslında bir bakıma bu "kısas" mantığı. Bu sahneyi, mesela, Abu Gharip'teki mahkumun namaz kılma sahnesiyle kıyaslayın: secdeden birden hıçkırıklara kapılarak kalkamayan mahkumun o başı, Sam'in "dua"sına bir karşılık aslında ve çok da sahici. Ve akabinde aynı mahkumun, Abu Gharip'te yaşanmış hadiselerden devşirilen "işkence"ye tabi tutulması da.
Yine de, filmde "kısas"ı aşan şeyler de mevcut; Zane'ı da, Amerikalı yetkilileri de, genel Batı kamuoyununu da, suskunluğa sevkedecek; asıl "eleştiri" noktası yerine, eveleyip geveleyen "eleştiri"ler serdetmelerine neden olacak yer de, tam bu "kısas"ı aşan noktalar. Her şeyden önce, otel sahnesinde Sam'in bir "önlem" olarak çocukları ortaya sürmesinin oracıkta canını kurtarmasına yol açması; iki de bir "masumların canını almaktan çekinin" mesajının verilmesi; hatta ve hatta her şeye rağmen düğünde insanların usulünce eğlenmek istemeleri.
Ancak belki de "kısas"ın en fazla aşıldığı yer, Şeyh Kerküki'nin şahsında kendisini gösteriyor. İşte Batılı "eleştiri"lerin istese de dile getiremeyeceği, dile getirilen "eleştiri"ler arkasında hep saklı bir "eleştiri"nin baki kalmasını sağlayan da, bizzat Şeyh Kerküki şahsınde resmedilen bir "tavır". Bir defa, hiç bir Holywood filminde, Şeyh Kerküki gibi bir şahsiyeti de, "duruş"u da bulamayız. Batılı için "imkansız" bir figürdür o.
"Mesaj"ıyla da; (her ne kadar Kürt Abdülhey, haklı olarak "abi hep böyle başlıyor zaten" itirazını yükseltmiş olsa da, filmde o şekilde resmedildikleri için) "hain" Kürtlerin bile ona karşı bir "harekat"a katılmayı reddetmeleriyle de; Batılı gazeteci figürünün, her ne kadar objektifiyle ortada dönüp duran yalana bilinçli olarak katkıda bulunduğunu ifade etse de, bunun "boynunu uçurmak" için bir neden olamayacağını göstermesiyle de; ama en çok da, "tekke"sine karşı düzenlenen "harekat" öncesi "tekke"yi emanet ederek ortadan "kayb"olmasıyla da, bence filmde Batı kamuoyunu en fazla sinirlendirecek unsur o.
İşte tam da bu unsur nedeniyle, Batı'nın "politik teolojisi"nin kaldıramayacağı, kabullenemeyeceği bir "şahsiyet"; hatta bu teolojiyi "yapı-söküm"e uğratan bir "şahsiyet". Bu nedenle, Polat Alemdar değil, filmin başkahramanı o. Zaten, Milliyet'te kimin yazdığı belli olmayan "Polat, askerin gözüne giremedi" adlı 20 Şubat tarihli "Ankara Kulis"inde, işin biraz da kolayına kaçılarak, hatta "filmde hiç Atatürk resmi yoktu" diye eleştirilerek (ki sanki ben olduğunu gördüm), askerin özellikle "çuval geçirme" sahnelerinin "gerçekçi" olmadığını düşündüğünü ileri sürerek (sahi! Bu film yahu!) ve en çok da, askerin "zikir" sahnesinden rahatsızlık duyarak filme karşı "çekince" koyduğunu belirterek yazılan haberde de, aslında aynı Batı kamuoyunda dile getirilemeyecek "eleştiri"nin iş başında olduğunu görüyoruz. (Bu arada, madem bir "film"den bahsediyoruz: "kamusal" görevleri icabı pek sinemalarda görülmeyen "paşalar"dan birisinin ya da bir kaçının, filmin DVD'sini ya da CD'sini alıp, aile efradıyla birlikte, evinde başköşeye kurulup, filmi tebessüm ederek seyretmiş olmaları mümkün olamaz mı?) Dolayısla nasıl ki "zikir" sahnesinde "halka"nın merkezinde Kerküki varsa, filmin merkezinde de o var. Nasıl ki Polat Alemdar "kısas"ın figürüyse, Kerküki de filmin "gerçek" figürü. Polat Alemdar "iş"ini yaparken, "mesaj"ı veren o çünkü.
Kerkükü'nin Batı'nın "politik teolojisi"nin bir "yapı-sökümü" olmasının, bir çok neden yanında, en büyük nedeni, "politik teoloji"nin aslında bir "mesihçilik" içermesi. Sam'ın karikatürize bir şekilde, iki de bir, "Yeryüzü Krallığı"ndan bahsetmesi; "barış"tan dem vurması; yaptığı "iş"ler ile "inanç"ı arasında bir tekabülüyet kurması (hani geçenlerde gündeme gelen Kalvinizm tartışmalarında yine işin "magazin" boyutuna kaçılarak unutulan, Evangelizmi de en uç noktasına taşıyan o tekabüliyet); bütün bu "abartılar", son zamanlarda Batılı filozofların da çokca üzerinde durduğu bu "mesihçiliğin" en liberalinden en soldakine kadar bütün "ideoloji"lere işlemiş olmasıyla ve hatta Aziz Pavlus'un dönüştürdüğü şekliyle "evrensel"in de anlam katmanlarını doldurduğunun iddia edilmesiyle birlikte düşünüldüğünde, hiç de yabana atılamayacak bir "manzara" sunuyor.
"Irak'ı özgürleştiriyoruz" diye oraya gelenlerin bütün o "demokrasi" nutuklarında da, kendi ülkelerinde sergiledikleri "demokratik" uygulamalarda da görülebilen bu "mesihçilik" (sahi, bu "mesihçilik" nedeniyle Derrida yeni bir demokrasi kuramı, "gelecek demokrasi" adını verdiği bir kuram geliştirmeye çalışmıyor muydu? Sahi, Jakob Taubes'ten Agamben, Zizek ve Badiou'ya kadar bir sürü filozof, aslında gerçekten Türkçeleştirilirse "Mesihçilik" olacak Hristiyanlığı, bu açıdan değerlendirmiyor muydu?), işte bütün bu nedenlerden dolayı, ister bilinçli isterse de bilinçsiz olsun, Kerküki figürüyle alaşağı edilmiş Kurtlar Vadisi Irak'ta.
Sitemize üye olmayanlar resimleri göremez.
Lütfen
kayıt olun ya da
giriş yapın
