Çocuklarda Bulaşıcı Hastalıklar

20.05.2008

Çocuklarda Bulaşıcı Hastalıklar

İlkbahar mevsimine hazırlandığımız şu günlerde, bulaşıcı hastalıklar çocuklarımızın sağlığını tehdit etmeye devam ediyor. Özellikle kızamık ve kızılın neden olabileceği ciddi rahatsızlıklara karşı önlem almalıyız!
Kış ve ilkbahar mevsimleri çocukların saÄŸlığını tehdit eden bulaşıcı hastalıkların ortaya çıkması için uygun bir dönemdir. Eski­den salgınlar halinde görülen bulaşıcı hastalıklar, binlerce çocuÄŸun ölümüne neden olurdu. Günümüzde artık bulaşıcı hastalıkların birçoÄŸuna karşı geliÅŸtirilmiÅŸ aşılar var. Ancak her enfeksiyona karşı savaÅŸ veren bir aşı henüz yok. Dolayısıyla sık karşılaşılan enfeksiyonların belirtileri bilinirse, en azından hastalığın daha ciddi bir boyuta gelmesi engellenebilir.

Her anne babaya yardımcı olacak; bulaşıcı hasta­Ä±klarla ilgili ayrıntıları Çocuk SaÄŸlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Åžirin Göker’den aldık. Dr. Åžirin Göker, çocuklardaki enfeksiyonların birçoÄŸunun oluÅŸumunda virüslerin rol oynadığım belirtiyor. Ancak kimi zaman bakterilerin de bulaşıcı hastalıklara yol açabileceÄŸim vurguluyor. Göker, bakterilerin normalde de insan vücudunda yaÅŸadığını; fakat bazen aşırı çoÄŸalarak enfeksiyona neden ol­duklarını ifade ediyor. ÖrneÄŸin, bağırsaklarda ya­ÅŸayan koli basillerinin idrar yollanna yerleÅŸerek oluÅŸturduÄŸu enfeksiyon gibi. Bakteriyel enfeksi­yonların tedavisinde, antibiyotiklerin kullanıldığım söyleyen Dr. Göker; antibiyotiklerin virüslere karşı etkisiz oldugunu da belirtmeden geçmiyor. Özellikle çocukların enfeksiyonlar karşısında daha has­sas olduÄŸunu vurgulayan Dr. Åžirin Göker, bulaşıcı hastalıkların belirtileri ve tedavileri hakkında bilinmesi gerekenleri sizin için anlattı.

BoÄŸmaca

Hastalık nezle ÅŸeklinde haÅŸlar; gözlerde sulanma, burunda akıntı ve hapşırmayla devam eder. Gece­leri öksürük nöbetleri görülür. Daha sonra bu ök­sürük, sık ve kusmaya neden olacak ÅŸekilde de­vam eder. Öksürük gürültülü ve tekrarlıdır. Çocuk, öksürüğün ardından inilti tarzında sesler çıkartır. Öksürük nedeniyle güçlükle nefes alıp veren ço­cuÄŸun rengi morarabilir. Bu nedenle havale, geçi­ren çocuklar bile olabilir. Bu hastalığa yakalanan ve özellikle ilk 6 ayı içinde olan bebekler ciddi tehlikelerle karşı karşıyadır. Tedavi ve korunma için 2 hafta süreyle antibiyotik verilir. Ayrıca, rahat solunum için su buharı yapılarak, odanın havası nemlendirilir.

Kabakulak

Genel olarak kulak altındaki ve önündeki bezele­rin iltihaplanması ve ÅŸiÅŸmesi sonucu görülen bir hastalıktır. Bu ÅŸiÅŸlikler nedeniyle çocuk yemek yerken ve çiÄŸnerken zorlanır. Ayrıca yüksek ateÅŸ, mide bulantısı, karın ve baÅŸ aÄŸrısı ya da öksürük gibi bulgular da görülebilir. Ortalama 2 hafta ku­luçka süresi olan hastalıkta, bulaşıcılık süresi; yük­sek ateÅŸle baÅŸlar ve kulaktaki ÅŸiÅŸlik kaybolana ka­dar devam eder. Parasetemol içeren ilaçlar ateÅŸ ve aÄŸrıyı kesme amacıyla kullanılır. Hastalık döneminde, tükürük artıracak limon, sirke gibi ekÅŸi be­sinlerin tüketiminden kaçınılmalıdır. Virüsün sağır­lığa ve kısırlığa neden olduÄŸu durumlar oldukça azdır.

Kızamık

Kızamık çok bulaşıcı bir enfeksiyon hastalığıdır ve diÄŸer hastalıklara göre daha ağır ve tehlikeli seyre­der. Çocuklarda ateÅŸ ve öksürüğün yanı sıra göz­lerde kızarıklık, akıntı ya da çapaklanma görülür. Boyunda ve alında baÅŸlayan deri döküntüleri, hız­la tüm vücuda yayılır. Kuluçka süresi ortalama 2-3 hafta kadardır. Bulaşıcılık, döküntüler kuruyana kadar devam eder. Kızamık sıklıkla ortakulak ilti­habı, pnömoni (zatürree) gibi hastalıkların oluÅŸumuna neden olabilir. Tedavi edilmediÄŸindeyse ço­cuklarda kalp yetmezliÄŸine kadar ciddi boyutlara varabilir. ÇocuÄŸun bol hol su içmesi; ateÅŸ sırasında kaybedilen sıvının geri kazanılmasını saÄŸlayarak vücudun su dengesini düzenler. Ayrıca, ateÅŸi dü­ÅŸÃ¼rmek için parasetemol içeren ilaçlar kullanılır.

Kızamıkçık

Hafif seyreden bir hastalık olduÄŸu için çocuklar açısından tehlikeli olduÄŸu söylenemez. Vücudun kimi bölgelerinde sivilceler oluÅŸur; ancak bu sivil­celer kızamıkta olduÄŸu kadar belirgin deÄŸildir. AteÅŸin yanı sıra, gözlerde sulanma, burun akıntısı ve öksürükde ortaya çıkar. Kuluçka dönemi 2 haf­ta kadar olup, bulaşıcı dönem deride döküntü baÅŸlamadan 1-2 gün kadar öncedir. Kızamıkçık. özellikle hamile kadınlar için önemli bir tehlike teÅŸkil eder. Enfeksiyon ilk l6 hafta içinde, anne karnındaki bebeÄŸe ciddi zarar verebilir. Bebekte görülebilecek anormallikler arasında; kalp hastalı­ÄŸÄ±, katarakt hatta zeka geriliÄŸi sayılabilir. Bu ne­denle hamile kalmadan önce anne adaylarının bu hastalığa karşı bağışıklık kazanıp kazanmadıklarım test ettirmeleri gerekir.
Kızıl

Genellikle kasıklarda baÅŸlayan, kol ve boyunda yoÄŸunlaÅŸan kızıl renkte döküntülerle kendini gösterir. Hastanın dil rengi frambuaza yakındır. Bunun yanısıra ; yüksek ateÅŸ, mide bulantısı, boÄŸaz aÄŸrısı ve iÅŸtahsızlık da görülür. Ortalama l ile 7 gün arasında deÄŸiÅŸen kuluçka süresi vardır. Kızılın tanışı, streptokok bulma amacıyla yapılan boÄŸaz testi sonucunda konur. Hastalığın tedavisi antibi­yotikle yapılır, Hastalığın erken komplikasyonları arasında; sinüzit va ila ortakulak iltihabı sayılabilir. Ancak kızıl tedavi edilmediÄŸinde; kalp romatizma-sı ya da böbrek iltihabı gibi daha ciddi hastalıklar­la karşılaÅŸmak kaçınılmazdır.
Suçiçeği

Kış ve bahar mevsimlerinde en sık görülen hasta­lıklardan biri de suçiçeÄŸidir. 3-10 yaÅŸ arası çocuk­larda daha sık görülen bu hastalık, halsizlikle baÅŸlar. Birkaç gün düşmeyen ateÅŸ. nezle ve öksürük görülen diÄŸer belirtiler arasında yer alır. Ardından vücudun farklı kısıınlannda, içi su dolu pembe ta­necikler belirir, iki tanecikler kuruyuncaya kadar kaşıntıya neden olurlar. Ortalama 2-3 hafta kuluç­ka süresi olan suçiçeÄŸinin. bulaÅŸma süresiyse tane­ler dökülünceye kadar devam eder. Hastalık süre­since çocuÄŸun yaralarını kaşıyıp, koparmasına en­gel olunmalıdır. Bu amaçla doktor tarafından veri­len losyonlar sürülür. Tedavisinde parasetemol kullanılır. Aspirin ise kesinlikle verilmez.

Hamileliğin ilk 5 ayında geçirilen suçiçeği anne karnındaki bebeği olumsuz etkiler.

6. Hastalık

6 ay ve 2 vas arasındaki çocukları daha çok etkile­yen bu hastalık, halk arasında gülcük ya da 3 gün ateÅŸi olarak bilinir. 3 gün kadar süren yüksek ateÅŸ ilk belirtileri arasındadır. AteÅŸ düştükten sonra ço­cuÄŸun vücudunda kırmızı kabarıklıklar belirir. Ke­sin bir tedavi yöntemi olmadığı gibi, ciddi sorunlara da yol açmaz. Parasetemol içeren ilaçlar verilerek ateÅŸ düşürülmeye çalışılır. Aspirin ise tercih edilmeyen bir ateÅŸ düşürücüdür.

Grip

Grip, soÄŸuk algınlığı gibi bir virüs hastalığıdır. Hastalık baÅŸka birine doÄŸru öksürme ve hapşır­mayla geçer. Hastalığı baÅŸka hirine bulaÅŸtırma ris­ki. ilk haftada en yüksektir. Çocuk gribe yakalan­dıktan 2-3 gün sonra; eklem ve bas aÄŸrısı, boÄŸaz aÄŸrısı, titreme, öksürük, nezle, mide bulantısı, kus­ma, ishal ve ateÅŸ baslar. Her ÅŸeyden önce çocuÄŸun iyi bir bakıma ihtiyacı vardır. Önemli olan çocu­ÄŸun bol miktarda sıvı ve C vitamini almasıdır. Bo­ÄŸaz pastilleri ve öksürük ÅŸurubu, boÄŸaz aÄŸrısını hafifleteceÄŸinden. geceleri rahat uyumayı saÄŸlar. Fakat asla aspirin verilmemelidir. Grip genellikle 7-10 gün arasında atlatılır.

Ä°shal

Çocuklarda ishal nedenlerinin başında viral enfek­siyonlar gelir. Rota virüsünün neden olduÄŸu ishal­de, genelde virüs bağırsaklara ya da mideye yerle­ÅŸir. ishalle birlikte kusmalar da görülür, ishal ve kusma sonucunda vücut hem su hem de tuz kay­beder. iki nedenle çocukta islıal haÅŸlar haÅŸlamaz, kaybedilen sıvı kaybının telafi edilmesi gerekir. Az miktarlarda sıvı, sık aralıklarla içirilerek vücudun ihtiyacı olan sıvı dengesi saÄŸlanır. Ancak süt, haz­mı zor bir sıvı olduÄŸu için tercih edilmez. Kusma ve islıal birkaç gün sürebileceÄŸi gibi haftalarca da devam edebilir. Çocuk aşırı kusuyorsa, kusma ke-silene kadar birkaç saat hiçbir ÅŸev yedirmemek ge­rekir. Bunun yanı sıra formül mama. yoÄŸurt, yaÄŸsız sebze çorbaları, kızarmış ekmek, makarna, pi­lav, muz ve kalınan soyulmuÅŸ elma verilebilir. Åže­kerli, yaÄŸlı ve piÅŸmemiÅŸ yiyeceklerden kaçınılmalı­dır. Bu ÅŸekilde beslenme, kusmayı önleyerek sıvı kaybının artmasını engeller. Asın yorgunluk, hal­sizlik, göz yası yokluÄŸu, ağız kuruluÄŸu, çökük gözler, az idrar yapma ve su kaybı belirtileridir. Dalıa çok 5 yas altındaki çocuklarda görülen bu hastalığın diÄŸer belirtileri arasındaysa yüksek ateÅŸ ve iÅŸtahsızlık yer alır. Ayrıca ateÅŸ varsa parasete-mol içeren ilaçlar verilerek kontrol altına alınmaya çalışılır. Ve kusmayı engelleme amacıyla da fitil kullanılır.
Sinüzit

Çocuklarda burna açılan sinüsler, geçirilen soÄŸuk algınlığı, nezle ya da grip gibi enfeksiyonlardan sonra tıkanabilir. Dolayısıyla içinde sıvı birikip bu­run sisebilir. Sinüslerin içindeki sıvı bakteriyle enfekte olduÄŸunda sinüzit yani sinüs enfeksiyonu geliÅŸir. Öksürük veya nezle gibi bulgular, 10 gün­den fazla gözlemlendiÄŸinde sinüzitten şüpheleni­lir. Sinüzit, sürekli burun akıntısının ve özellikle geceleri rahatsız eden öksürüğün disında bas aÄŸrı-sına da neden olur. Antibiyotik kullanımıyla tedavi edilebilir.

Soğuk Algınlığı ( Nezle)

Nezle; öksürük, hapşırık ve gözlerde sulanmayla seyreder. Hafit ateÅŸ, halsizlik ve dalla büyük ço­cuklarda has aÄŸrısı da gözlenir. SoÄŸuk algınlığına yol açan yüzlerce virüs vardır, iki nedenle soÄŸuk algınlığı asısı henüz geliÅŸtirilmemiÅŸtir. Hastalığın rahat bir ÅŸekilde atlatılması için yatılan odanın ha­vasım nemlendirmek gerekir. AteÅŸi kontrol altında tutmak için parasetemol kullanılır. Aspirin 12 ya­yından küçük çocuklarda karaciÄŸer ve beyinde ağır tahribata yol açabileceÄŸinden virütik enfeksi­yonlarda kullanılmamalıdır. Burnu açık tutmak için burun damlaları, dekonjesten ÅŸuruplar verilir. Yeterli sıvı alımı çok önemlidir. Çocuk hem ateÅŸin etkisiyle, hem de solunum yolundan sıvı kaybetti-ÄŸinden ek su almaşı saÄŸlanmalıdır. SoÄŸuk algınlığı l hafta kadar sürer. AteÅŸ, ÅŸikayetlerin baÅŸladığı ilk 3 günde olur, sonra düsmeye baslar. AteÅŸ 3 gün­den fazla sürerse ya da ateÅŸ düştükten 1-2 gün sonra tekrar çıkarsa, doktora gitmek gerekir. Ök­sürük ve burun akıntısı l haftadan fazla sürerse, solunum güçlüğü ya da kulak aÄŸrısı geliÅŸirse gecikmeden doktora baÅŸvurulmalıdır.

BronÅŸiyolit

Sıkça görülen alt solunum yolu enfeksiyonlarından biri olan hu hastalığa. RSV adı verilen virüs neden olur. AteÅŸ. nezle, kulak iltihabı ve öksürükle has­lar. 2 yasından küçük çocuklarda dalla sık görülen hronsiyolit; öksürük, hırıltı ve solunum güçlüğüne neden olur. Öksürük ve solunum güçlüğü beslen­meyi zorlaÅŸtırdığı gibi asın huzursuzluk ve halsizli­ÄŸe de yol açabilir. Ağır bronÅŸiyolitlerde solunum sıkıntısı dalıa hızlı geliÅŸir. Solunum yolları balgam gibi makuslarla dolar. Burunda da kalın sümükler oluÅŸabilir. SoÄŸuk hava buharı bu balgamların yumuÅŸayarak dışarı atılmasına yardımcı olur. Asın solunum sıkıntısı olan çocukların oksijen ve sıvı alımlarım kolaylaÅŸtırmak için hastanede tedavi ge­rekebilir. Bronsiyolit prematüre ve kalp hastası olan bebeklerde daha ağır seyreder. Antiviral ilaç. ağır olan vakalarda yoÄŸun bakım sartlarında kulla­nılır. Ortalama 1-2 hafta içinde düzelir.

Krup (Yalancı Difteri)

Yalancı difteri belirtileri çoÄŸu aileyi korkutur. Hafif bir nezle ve öksürükle yatan çocuk, gece yansı boÄŸulur tarzda bir öksürükle uyanır. Öksürük, kö­pek havlaması seklindedir. Krup, ses tellerim tutan virütik bir enfeksiyondur. Çocuktan nefes alırken ya da aÄŸlarken ıslık seklinde bir ses duyulabilir. Hastalık kimi zaman da kendini ateÅŸle gösterebilir. Genelde 5 yasın altındaki çocuklarda görülen ya­lancı difteri, çocuk doktorunun tavsiyeleriyle takip edilebilir. Öksürüğün geçmesi için buhar tedavisi yapılabilir. SoÄŸuk buhar çocuÄŸun dalıa rahat nefes almasına yardımcı olur. EÄŸer evde buhar makinesi yoksa, banyonun kapı ve penceresi kapatılıp, sı­cak suyu 5 dakika akıtmak banyonun buharla dol-masını saÄŸlar. Bu ÅŸekilde hazırlanan ortamda çocuÄŸun neles alışveriÅŸi kolaylaşır. Gece soÄŸuk havada yürüyüş yapmak da solunumu kolaylaÅŸtırır. Krup ciddi solunum güçlüğüne yol açarsa bir süre hastanede kalmak gerekebilir. Hastanede buhar tedavisiyle birlikte gerekirse kortizon gibi ilaçlar da verilebilir.

Ortakulak enfeksiyonu

Neyle ya da grip sonrası kulak aÄŸrısı geliÅŸebilir. Bebekler, kulaklarının aÄŸrıdığını söyleyemezler. Ancak asın huzursuzluk, uyku bozukluÄŸu, ateÅŸ, kulak akıntısı orta kulak enfeksiyonunun belirtisi olabilir. Kulak muayenesi sonucunda enfeksiyon tespit edilirse. 7-1O gün sureyle antibiyotik verilir. AntibiyotiÄŸin belirtilen dozda, uygun saat aralıkları ve surede kullanılması ÅŸarttır. ÇoÄŸu aile doktora danışmadan çocuÄŸun ÅŸikayetleri düzeldi diye anti­biyotiÄŸi keser. Bu durum enfeksiyonun tam düzel­memiÅŸ olduÄŸu için tekrarlamasına ve iyileÅŸmenin gecikmesine yol açar. Kulak aÄŸrısını gidermek için doktorun tavsiye etliÄŸi miktarlarda parasetemol kullanılır. Aspirin verilmemelidir. Antibiyotik bitiminde ikinci bir muayene daha yapılır.

Konjoktivit ( Göz İltihabı)

Gözlerde kızarıklık, kaşıntı, aÄŸrı ve çapaklanma gözlenir. Göz iltihabıyla birlikte yüksek ateÅŸ, göz etrafında ÅŸiÅŸlik ve kızarıklık varsa mutlaka doktora gidilmelidir. Çünkü, bu bulgular enfeksiyonun, daha ciddi olduÄŸunu gösterir. Her konjoktivit bulaşıcı deÄŸildir. Konjoktiviti tedavi etmede sıcak kompres ve antibiyotikli göz damlaları kullanılır. Tedaviden birkaç gün sonra gözdeki kızarıklık ve ÅŸiÅŸlik devam öderse göz doktoruna baÅŸvurulmalıdır. iki durumda virüs ya da alerji de akla getiril­melidir.

Pnömeni

Pnömeni, akciÄŸer iltihaplanmasıdır. SoÄŸuk algınlı-ğındaiı itirkaç gün sonra geliÅŸebilir. Çocukta titre­meyle birlikte ani yükselen ateÅŸ. zorlu nefes alışveriÅŸi gibi .solunum sıkıntısı gözlenir. Öksürük da­ha sonra ortaya çıkabilir. Tanı kovmak için akciÄŸer grafisi gerekir. Virütik zatürreeler hafif geçirilir. AteÅŸi düşürmek için parasetemol: hırıltı varsa solu­num yollarım rahatlatan, geniÅŸleten ve balgam söken ilaçlar kullanılır. Ayrıca tedavide antibiyotik, bol sıvı alımı ve oda havasının nemlendirilmesi önerilir. Zatürree genellikle evde tedavi edilebilir; ancak ağır solunum sıkıntısı olanlar ya da 6 aylık­tan küçük bebekler hastaneye yatırılabilir.

Anne Babalara öneriler;

Çocuk SaÄŸlığı ve Hastalık­ları Uzmanı Dr. Åžirin Göker, okula ya da kroÅŸe gide­cek tüm çocukların aşı programının tamamlanmış elması gerektiÄŸini belirtiyor. Hatta aşısı olmayan çocukların kay­dının yapılmasını doÄŸru bul­madığım da vurguluyor. Çünkü çocuklar kalabalık bir ortamda hastalığı birbirlerine daha rahat bulaÅŸtırabiliyor.

Dr. Şirin Göker bu nedenle aileleri, hijyen konusunda uyarıyor ve sözlerine şöyle devam ediyor:

“Çocuklara el yıkama alışkanlığını mutlaka küçük yaÅŸlardan itibaren kazandırmak gerekir. Özellikle yemekten önce ve tuvaletten sonra. Ayrıca çocu­ÄŸun tırnakları kısa kesilmeli, tırnak yemesi engel­lenmeli ve dışardan geldikten sonra giysileri deÄŸiÅŸ­tirilmeli. Mümkün olduÄŸu kadar sık banyo yapmasına özen gösterilmeli. Meyveler iyi yıkanmalı ya da kabuÄŸu soyularak yedirilmeli. Düzenli bir ÅŸekil­de saÄŸlık kontrolleri de devam etmeli

Kategori: Bilim Teknoloji ve Saglik